Recensie Nocturne (Parade) ★★★★

Wie een luchtige voorstelling verwacht van de Franse regisseuse en performancekunstenares Phia Ménard met Nocturne (Parade) in Zaal AthenA aan de Franklin Rooseveltplaats in Antwerpen is eraan voor de moeite. Dood en verderf staan namelijk centraal in deze productie waarin poppen uit lichte opblaasbare plastic de lucht in ronddansen door de verschillende ventilatoren die opgesteld staan in een cirkel. Het publiek zit errond op een tribune.

Twaalf jaar is het geleden ondertussen dat we Ménard met Compagnie Nova de voorstelling Vortex zagen brengen in Antwerpen. Poëtisch met een duister kantje. Zo vatten we die voorstelling destijds samen. Nocturne (Parade) zien wij eerder als duister met een poëtisch einde om de toeschouwer toch nog iet of wat met een verteerbaar gevoel naar huis te sturen. De beelden die we namelijk te zien krijgen tijdens het grootste deel van de performance, tijdens Nocturne, hakken er namelijk bij momenten zo diep in, dat het soms naar lucht ademen is.

Met twee staan ze op de scène, helemaal in het zwart, zwarte gelakte schoenen, zwarte broek, topje of hemd en een vest aan. Dan al voelt het aan alsof we naar een vrouwelijke en mannelijke medewerker van een begrafenisonderneming aan het kijken zijn. Niet veel later wordt de eerste plastic vaandel ontrold waardoor de lucht die de ventilatoren produceren al voor een eerste keer het kunststofmateriaal mag laten wapperen.  

‘Nocturne’ lezen we als eerste deel, naar het einde toe volgt het tweede met ‘Parade’. Paard en ruiter, een skelet met een kroon op, kleine skeletten, een acrobate die in de lucht haar kunstjes uitvoert in een hoepel, een kindsoldaat, de Koningin van de Nacht die hier met zwaar applaus door een massapubliek in de soundscape bejubeld wordt terwijl een microfoon rondtolt op het statief en de plastic figuur op den duur als een paaldanseres rond het statief lijkt te draaien, het hoge aantal valse noten dat we Florence Foster Jenkins horen zingen in haar opname van de Aria van de Koningin van de Nacht zodat we het aantal niet meer kunnen bijhouden alsook de vele momenten niet dat ze uit het ritme zingt, het zijn enkele van de scènes die we te zien krijgen.

Dat mondt uiteindelijk uit in een grote, chaotische oorlogsscène, met tankwagens, internationale politici die elkaar bevechten, bommen die her en der vallen, humanitaire hulp van het rode kruis, enz. wat heel hard binnen komt. Dit is bijzonder heftig. Vooral ook het einde van die scène wanneer je alle plastic als dood materiaal, wat het in se ook is, op elkaar ziet liggen, en ziet weggeveegd worden onder de houten vloer. Een massagraf. Maar ook een ecologische ramp.

Het contrast tussen de twee delen zit ‘m in het feit dat het veel kortere tweede deel een magisch-realistische sfeer oproept. De dans van de kwallen, en later het paard, de kindsoldaat, en de ridder die om het leven zijn gekomen zien we allemaal in doorschijnende plastic dan. Die scène met die drie laatste figuren, kan je als je dat wil interpreteren dat ze in een leven na dit leven terecht zijn gekomen en daar rust vinden terwijl we relaxerende ambient muziek horen.

Nocturne (Parade) is een zeer technische voorstelling, uiteraard verstrengelt de plastic soms met elkaar, en krijg je niet altijd het effect te zien dat beoogt wordt omdat wind zich nu eenmaal moeilijk laat regisseren. Maar laat dat nu ook de kracht van deze fascinerende voorstelling zijn die op die manier ook doet verwonderen, steeds anders is, al zijn de mogelijkheden om hiermee te variëren na verloop van tijd eerder beperkt.

< Bert Hertogs >

Credits
Idee, creatie en choreografie - Phia Ménard
Ontwerp van poppen, objecten en objectbeweging - Phia Ménard, Fabrice Ilia Leroy en Clarisse Delile
Dramaturgie - Jonathan Drillet
Muziek - Ivan Roussel
Geluid - Ivan Roussel
Co-directeur, administratie en distributie - Claire Massonnet
Techniek - Olivier Gicquiaud
Assistent administratie en productie - Justine Dufief
Communicatie- en productieverantwoordelijke - Justine Lasserrade