Recensie Don Quixote de la Mancha ★★★★

Met Don Quixote de la Mancha brengt theater FroeFroe de geest uit Miguel de Cervantes’ roman uit de zeventiende eeuw naar de Blikfabriek in Hoboken. Een hyperambitieuze voorstelling, daar tekent regisseur Dries De Win voor die tevens instond voor het concept dat zowel de immersive als de klassieke locatietheatervoorstellingskaart trekt. Die combinatie zorgt er mee voor dat het geheel niet erg coherent overkomt zodat er wat chaos in deze productie komt die zo de toeschouwer vooral probeert mee te trekken in de psyche van het hoofdpersonage, en de maatschappij een spiegel wil voorhouden. Wat je dan ook te zien krijgt, is complete waanzin.

Don Quixote de la Mancha gaat over een middeleeuwse midlifecrisis, over romantiek, over een stok, alle gekheid verzamelen en die erop willen plaatsen, maar ook het gevecht aangaan met windmolens. Hier subliem gebracht in een danssolo op de tonen van ‘Daar bij die molen’ van De Havenzanger. De choreo wordt meteen daarna ook nog eens uitgelegd. Hilarisch.

Verder komen er geen windmolens voor in deze Don Quixote de la Mancha. Maar wel de personages en de situaties die de Spaanse auteur in zijn klassieker stak. De voorstelling trekt zeker de eerste drie kwartier voluit de kaart van de interactie met het publiek onder andere wanneer er in een voorspel een koningin gezocht wordt met het op Richard III gebaseerde: ‘Een koningin, een koningin. Mijn ezelin voor een koningin!’ De dame in kwestie krijgt de eer om Don Quixote tot ridder te slaan. Via operagezang en spoken word, worden we vervolgens uitgenodigd om het boek helemaal in te duiken.

In de volgende ruimtes van de Blikfabriek zien we onder andere een prachtige solo van Dulcinea die in plassen danst of door witte rook die laag bij de grond blijft hangen rond de gevelde boom die lijkt te refereren naar Wachten op Godot, waar hoofdacteur Tom Van Dyck tevens in schitterde. Andere sterke scènes die filmisch aanvoelen zijn wanneer we Tanya Zabarylo haar pistool zien klaarmaken in haar slaapkamer, wat het einde aankondigt, of wanneer een ander actrice met een dood schaap over de vloer sleurt. Wie met vragen zou zitten, de gouden kop beantwoordt ze allemaal.

En dan is het aan Van Dyck om in gewone theateropstelling in een volgende ruimte de waanzin op te roepen van Don Quixote de la Mancha. Dat doet ie voortreffelijk door onder andere de strijd aan te gaan tegen enkele mannen die even halt houden met hun wagen om de wegenkaart te bekijken, terwijl hij denkt dat de vrouw die in het open dakvenster zit, ontvoerd is. Verder gaat ie ook de confrontatie aan met een rouwstoet die volgens hem op een onchristelijk uur plaatsvindt, bevrijdt ie gevaarlijke misdadigers, heeft ie met de dochter van de cafébaas aangepapt en er nog een openstaande rekening, en verklaart ie de liefde aan een “schriel schraal scharminkel”. Telkens bekoopt de dolende ridder, het triestig figuur Don Quixote de la Mancha en zijn dienaar Sancho het in deze onwaarschijnlijke historie.

In Don Quixote de la Mancha toont theater FroeFroe niet alleen de waanzin van het hoofdpersonage, maar tevens ook van de maatschappij nu waar het steeds vaker vooral draait om aanzien te verwerven terwijl we ons in een stormachtige situatie bevinden. Of de stelling die we te horen krijgen dat het daarna alleen maar kan opklaren waarheid zal worden, moeten we nog afwachten. Verder wordt er ook stevig gelachen met de liefde op afstand, het theatervak zelf en mensen/toeschouwers die in de spiegel van de werkelijkheid de dingen niet kunnen zien zoals ze zijn.

De muziek van Michaël Lamiroy en Laurens Dierickx, op het einde ook versterkt door straatfanfare Reutel gaat bijzonder breed van opera over schlager- en volksmuziek, stevige elektrische gitaren die de voorstelling van een rock ’n roll-sausje voorzien, dance tot bijzonder gevoelige en breekbare instrumentale momenten van viool en synths.

Hoewel Don Quixote de la Mancha bijzonder episch aanvoelt bij momenten en de Blikfabriek zeer ingenieus gebruikt wordt in de scenografie, hadden we liever gehad dat regisseur Dries De Win volledig de immersive en interactieve kaart trok en de voorstelling ietsjes gebalder bracht. Want mede omdat de toeschouwers veel minder of nog nauwelijks betrokken worden tijdens het laatste anderhalf uur, kent de voorstelling daar ook wel enkele dipjes en verslapt de spanningsboog. Daar staat weliswaar tegenover dat ook deze theater FroeFroe-voorstelling alweer bulkt van de vele sterke visuele vondsten, straffe ideeën, en dito poppenspel.

< Bert Hertogs >

Credits:

concept/regie: Dries De Win
naar: Miguel de Cervantes Saavedra

met: Tom Van Dyck, Willem Herbots, Tanya Zabarylo, Gert Dupont, Astrid Cox (stage), Kobe Debie (stage), Arjan Schepers (stage), Roisin Callaerts (stage), Michiel Neirynck (stage), Nora Poppe (stage)

muziek: Michaël Lamiroy & Laurens Dierickx
straatfanfare Reutel: Jannis Arfeuille, Wannes De Win, Ruben Wouters, Tomas Van Cleynenbreugel, Jef Callebaut, Dries Verheyen, Jelena Vanhollebeke, Patrick Feijen, Ingrid Vools, Tijl Delannoy, Roel Spoelders o.l.v Jan Cannaerts en Alvar Mertens

licht: Gilles Pollak, Marjolien Cuypers
geluid: Wout Clarysse
regie-assistentie: Emma Van Avermaet (stage)
stunt coach: Sara Janssen Álvaro
kostuum: Leentje Kerremans en Rio De Bie
foto: Amber Pellegrims
FroeFroe-atelier: Janneke Hertoghs, Jan Maillard, Patrick Maillard, Marc Maillard, Gert Dupont, Nina Dupont, Bruno Smeyers, Nico da Silva, Bernt Segarra, Bert De Smet, Alexander Cuyvers, Aaron Bruyninckx, Flor Huybens, Lennert Carmen, Koen Van Hoecke, Jan Lettany e.a.
met dank aan: Toneelhuis, Opera Ballet Vlaanderen, de Roovers, Blikfabriek, Joris Goorden, Olmo Claessens & Sharon Lavaert

in coproductie met Perpodium met de steun van de Vlaamse Gemeenschap en Tax Shelter van de Belgische federale overheid via uFund