Recensie Sentimental Value ★★★★★

Het Noorse drama Sentimental Value van regisseur Joachim Trier won dit jaar al de Grote Prijs in Cannes en de juryprijs op het Brussels International Film Festival. Geheel terecht want deze prent die in 35 mm Kodak film ingeblikt werd, is dan ook een pareltje geworden.

Sentimental Value, Triers jongste film na zijn ijzersterk The worst person in the world, vertelt het verhaal over een huis doorheen de tijd, maar zoomt vooral in op hoe de twee zussen Nora (Renate Reinsve) en Agnes (Inga Ibsdotter Lilleaas) hun vader Gustav (Stellan Skarsgård) vanaf hun kindertijd hebben moeten missen. Toen ie scheidde van hun moeder, bleven ze bij hun moeder wonen. Hij vertrok naar het buitenland en is een alcoholicus. Vijftien jaar geleden werd ie een gevierd filmregisseur. Hij castte daarvoor zijn eigen dochter Agnes. 

Trier focust in Sentimental Value op de afwezige vader - dochtersrelatie, het gegeven dat ie geen babbelaar is en dus moeilijk weet te connecteren met hen. Met zijn kleinzoon Erik (Øyvind Hesjedal Loven) lijkt dat wel te gaan. Al moet gezegd dat alle relaties van Gustav op de een of andere manier functioneel zijn geworden of dat steeds zijn geweest. 

Hij probeert terug contact te leggen met Nora omdat ie een script heeft geschreven voor een nieuwe film met haar in gedachten om de hoofdrol te vertolken. En ook Agnes probeert ie terug op te zoeken. Maar de vraag is maar of dat na zo veel jaren nog kan lukken. Want de vrouwen die net hun moeder hebben moeten afstaan, zullen ook weldra het huis verliezen waarin ze opgegroeid zijn. Dat staat namelijk op naam van hun vader. Hun moeder mocht daar al die tijd blijven wonen. 

Agnes heeft een gezin gesticht, Nora is een gevierde theateractrice geworden. Maar zij heeft enorm veel last van plankenkoorts, en heeft kennelijk een jeugdtrauma opgelopen door de ruzies en scheiding van haar ouders waardoor haar leven op relationeel/amoureus vlak een puinhoop is. Sentimental Value focust dus op het onverwerkte familietrauma, maar ook op hoe de vader pas nu lijkt te beseffen dat ie ouder is geworden en de wereld ook verandert. Zijn nieuwe film wil ie door de cameraman waar ie altijd mee gewerkt heeft, laten filmen. Maar wanneer ie hem bezoekt, stelt ie vast dat ie met een stok moet wandelen en ook een dronkaard is. Gustav zegt ‘m dan dat ie nog iets zal laten weten want dat ie ook van Netflix, die de film zal uitbrengen, nog anderen moet contacteren. De stilte die dan volgt, geeft aan dat beiden maar al te goed weten dat dat een excuus is en de cameraman gewoon bij deze afgedankt werd. 

Niet alleen daaruit blijkt dat Gustav niet meer helemaal mee is met de huidige tijden en zijn gebrek om zich te verbinden met andere mensen hem daarbij niet helpt. Héérlijk is weliswaar de scène waarin ie met Erik filmpjes opneemt met de smartphone waarbij hij speelt met perspectief en refereert naar de thriller. Het enige rekwisiet dat ie daarbij nodig heeft is een rode speelgoedschop. Grappig en pijnlijk tegelijkertijd is Sentimental Value wanneer Gustav aan Erik een viertal dvd’s geeft. Agnes stelt daarbij dat ze helemaal geen dvd-speler meer hebben thuis, wat aantoont dat Gustavs voeling met de huidige tijd, waarin films vooral gestreamd worden, er niet helemaal meer is. Maar bovenal geeft ie het kind films die totaal niet geschikt zijn voor hem omdat ie er veel te jong voor is. Vandaar dat wij even moesten lachen toen we titels als ‘Irréversible’ en ‘La pianiste’ daartussen zagen steken. Stuk voor stuk zijn het wel allemaal ijzersterke prenten die over complexe relaties met vrouwen gaat. 

Nora wijst de rol die hij voor haar schreef af. Op een screening van zijn 15 jaar oude film leert ie Hollywoodster Rachel Kemp (Elle Fanning) kennen. Zij maakt hem wijs dat haar recentste film een succes was terwijl dat niet zo is zo zal ie later ontdekken via een kritische filmjournalist. Hij geeft haar de rol, maar zij beseft steeds meer dat ze die rol die hij specifiek voor zijn dochter schreef niet kan spelen. Hij vraagt haar onder andere haar haar te kleuren zoals Nora terwijl zij steeds meer aanvoelt dat deze film beter in het Noors geacteerd wordt dan in het Engels. Uiteindelijk stapt ze uit het project.

Nora zelf begint steeds meer te worstelen met haar mentale issues dat ze zelfs voor het eerst in haar carrière wegens ziekte een voorstelling afzegt. En Gustavs gezondheidsproblemen die hij voor zijn dochters verbergt, blijken als een barst in het huis dat met de jaren wat schever getrokken is, net als zijn relatie met zijn dochters: het risico is dat binnenkort de schade onherstelbaar zal zijn. 

Toegegeven, Sentimental Value had een tijdje nodig om onze volledige aandacht te winnen en vervolgens ons hart te veroveren. Dat lukt na een tijdje en eigenlijk pas vanaf de immer naturelle en indrukwekkend acterende Elle Fanning in beeld komt. Je ziet haar als Rachel met Stellan Skarsgård die de regisseur speelt, doorheen het script gaan, en erg gevoelig een stuk tekst brengen. Hij vertelt haar dan weer hoe hij een donkere scène in één take in het huis wil filmen.

Hoe sterk dat idee is en de uitvoering ervan zie je helemaal op het einde van Sentimenal Value dat dus ook over het filmvak zélf gaat. Let daarbij op hoe Gustav zich na de take gedraagt ten opzichte van de actrice. Hij stelt dat het perfect is wat ie zag, lijkt toenadering te zoeken op de set, maar de relatie blijft stroef en hij komt nog steeds onbeholpen over. Kan kunst de wonden helen? 

< Bert Hertogs > 

Wie vragen heeft over zelfdoding, kan anoniem terecht bij de Zelfmoordlijn via het gratis nummer 1813 of op de website www.zelfmoord1813.be.