Recensie Simona, the gangster of art ★★★★1/2

‘De Schreeuw’ van Edvard Munch behoort ondertussen tot de meest iconische afbeeldingen uit de moderne kunst. In 2004 werd een versie van dit werk gestolen uit het museum in Oslo. Het werd enkele jaren later teruggevonden en terug tentoongesteld. Sindsdien is het werk populairder dan ooit. In 2012 werd een versie van dit schilderij geveild voor 91 miljoen euro. En dan te bedenken dat Munch tijdens zijn leven vooral veel kritiek kreeg omwille van deze werken. Wat bepaalt nu de waarde van een kunstwerk? Waarom geven verzamelaars kei veel geld aan een werk dat enkel als belegging moet dienen? In ‘Simona, the gangster of art’ klaagt kunstenaar, schrijver en regisseur Jan Fabre de inmenging van het grote geld in de wereld van de kunst en de schoonheid aan. En waar beter dan in kunstencentrum Troubleyn/Laboratorium in Antwerpen: een gebouw dat stilaan verder uitgroeit tot een groot, levend kunstwerk.

Wist u dat het grootste deel van het geld dat gebruikt wordt om kunst te kopen sporen van cocaïne bevat? We hadden er zelf nog nooit bij stil gestaan, maar na het zien van ‘Simona, the gangster of art’ blijft die gedachte hangen. Simona is een crimineel die vanuit de onderwereld naar de gewone wereld is gekomen om te vechten voor de kracht van de schoonheid. Ze is tot de gruwelijke vaststelling gekomen dat niets zo gegeerd is als cocaïne en kunst. Het gaat de kopers niet om de schoonheid van de werken, om de emoties die ze oproepen, maar om het hebben en om de speculatie. Kunst wordt gereduceerd tot iets waarvan de aankoop je in een roes brengt, net als bij het gebruik van cocaïne. Het gaat om de kick, de schoonheid van de roes en de roes van de schoonheid. 

Simona houdt zich schuil in haar zelf gekozen gevangenis: een theater gevuld met cocaïne en een gat in het dak waardoor ze vol fascinatie kan kijken naar de lucht. Ze heeft zich namelijk opgeofferd om de mensheid te redden door alle cocaïne op te kopen en zo de cirkel te doorbreken. Ze neemt het ultieme lijden op zich door super-verslaafde te worden. Ze zuigt het witte poeder vlotter op dan een Dyson en gaat van wanhoop naar verleidelijke roes. Tot de woede weer toeslaat en het verlangen naar de volgende high haar lichaam tormenteert. Het is de intense pijn zoals Marina Abramovic die met varkensbloed op de muren in de refter van het Troubleyn/Laboratorium beschreef. 

Het is fascinerend om te zien hoe Irene Urciuoli in die emoties kruipt. Haar lichaamstaal, haar bewegingen en haar blik pakken je volledig in waardoor de intensiteit van de gespeelde emoties binnenkomen. Je hebt als toeschouwer geen andere keuze dan mee te gaan in de verontwaardiging of de woede. Je kan met haar bijna de smaak van de rode lucht proeven wanneer ze een hap neemt uit het kunstwerk van Munch. Irene Urciuoli zet een geweldig sterke acteerprestatie neer en maakt daarmee dat het rauwe kantje van ‘Simona, the gangster of art’ de boodschap van Jan Fabre er stevig in laat hakken. 

En hoewel ‘Simona, the gangster of art’ gespeeld wordt op een scène die volledig onder het witte poeder ligt en er tijdens het stuk deftig gesnoven wordt, is deze voorstelling geen hommage aan cocaïne. Deze champagne onder de drugs, de pijnstiller van de rusteloze, is een metafoor voor een bepaalde laag uit de bevolking, een bepaald type mens, die verheven staat boven de gewone mensen en die in een totaal andere realiteit leven en kunst misbruiken. ‘Simona, the gangster of art’ roept juist op om kunst weer kunst te laten zijn; een boodschap die 100% past bij de locatie waar ze gespeeld werd. 

Troubleyn/Laboratorium in Antwerpen is namelijk meer dan zomaar een theaterzaal. Het is een kunstencentrum waar gevoel, expressie en ruimte om te experimenteren onlosmakelijk deel zijn van het gebouw. Elke maand kan je inschrijven voor een rondleiding langsheen de ondertussen meer dan 70 kunstwerken o.l.v. Wil Beckers. Je kan dan kennismaken met het vertederende werkje van Peter Verhelst. Je zachte aanraking kan daarbij helpen om van een “never” naar een “ever” te gaan. Je kan je laten charmeren door de vleugelloze engel van Oda Jaune die eigenlijk alleen maar zichtbaar is voor de performers op het podium. Zij ontdekken ook alleen maar of hun talent hen vleugels geeft nadat ze de sprong gewaagd hebben. Het ronddolen door het Troubleyn/Laboratorium toont je de vele gezichten van kunst. 

De vorm en grootte mag dan wel verschillen. Het gebruikte medium kan dan wel heel divers zijn. Het ene werk spreekt je ongetwijfeld meer aan dan het andere. Maar het gaat telkens om authenticiteit en emotie. Het is geen museum waar je door loopt. Daar hebben verzamelaars werken opgekocht en samengebracht. Hier in Troubleyn/Laboratorium in Antwerpen is het telkens de kunstenaar zelf die de plaats kiest waar hij/zij/hen iets wil creëren en wat ze willen realiseren. Zo wordt de kunst een deel van het gebouw en het gebouw de inspiratie voor de kunst. Creativiteit is een fundamenteel deel geworden van de ruimtes die jonge kunstenaars ruimte moet bieden voor creatie. 

Voor ons was de kunsttour voor aanvang van Simona, the gangster of art dan ook een absolute meerwaarde. We konden zelf zien en voelen wat kunst kan zijn alvorens geconfronteerd te worden met de terechte aanklacht tegen de kunsthandel. 

< Sascha Siereveld > 

Creatives:

Tekst, concept, regie: Jan Fabre
Spel: Irene Urciuoli
Compositie en uitvoering: Alma Auer
Dramaturgie: Miet Martens
Lichtontwerp en techniek: Wout Janssens
Fotografie: Hanna Auer