Recensie A Tribe, That Is Me ★★★★

‘Una tribù, ecco quello che sono | A Tribe, That Is Me’ is een fascinerend vervreemdend en vervreemdend fascinerend toneelstuk waarin Irene Urciuoli het beest in zichzelf volledig mag ontketenen. Het is Jan Fabres hommage aan surrealistisch theatermaker Antonin Artaud en kan niet los gezien worden van deze invloed. In de zoektocht naar de kern van de ziel wordt laag per laag weg geschraapt als bij het pellen van een ui. Men moet voorbij de menselijke dierlijkheid die huilend als een oude hond klaagt bij zon en maan om te komen tot de idee: God is kaka. Irene Urciuoli is de betoverende gids die je met haar tranen en haar pijn door de verschillende schillen van kilo’s uien meeneemt op zoek naar die kern.

‘Una tribù, ecco quello che sono | A Tribe, That Is Me’ is een hele intense voorstelling die op het eerste zicht heel vervreemdend aanvoelt. Ze weet absoluut te fascineren door het intense spel van Irene Urciuoli en de manier waarop ze het publiek indringend in de ogen kijkt, schijnbaar worstelt met een spraakgebrek dat alle kracht uit haar lijf vraagt om ‘de waarheid’ toch te delen met de toehoorder en vervolgens in een ui bijt alsof het de lekkerste appel is die er voorradig is. Het zorgt voor een samengaan van heel contradictorische gevoelens in één: je beleeft de vreugde van het verlangen waarmee ze de ui naar haar mond brengt en ook de pijn van de prikkende ogen die haar tot tranen brengt en haar mascara doet uitlopen. En dan word je geconfronteerd met een ander zintuig; eentje dat in het theater zelden gebruikt wordt: geur. 

Door het kapot slaan van uien, het bijten in uien en het versnijden van uien, verspreidt het sap van de ajuin zich in de ruimte. De prikkelende geur van de ui penetreert de neus en triggert op een dierlijk niveau in het brein automatisch een reactie van ongemak. ‘Una tribù, ecco quello che sono | A Tribe, That Is Me’ is dus intrinsiek een ongemakkelijk stuk. Dat gevoel wordt nog versterkt wanneer Irene Urciuoli zich gaat gedragen als een sissend serpent, klaar om elk moment uit te halen en aan te vallen. Wanneer Irene krijst als een vogel, gaat het schelle geluid door merg en been. Het zijn heel vervreemdende momenten, maar ze sluiten perfect aan bij de theatertaal van Antonin Artaud, de ‘oprichter’ van het Théâtre de la Cruauté (1938). 

Je ziet Irene Urciuoli transformeren in een oude, uitgehongerde hond die met zijn snuit probeert om een stuk ui van de tafel te stelen. Het is ronduit fascinerend om te zien hoe ze zich helemaal smijt in die dierlijkheid. Ze snuift en grolt, haalt uit en trekt terug. En dan dringt plots de koude binnen tot in het diepste van je ziel als ze gaat huilen naar de maan. Je voelt gewoon een snijdende pijn. 

De verwijzing naar de hond in de tekst van Jan Fabre is uiteraard geen toeval. Het was immers Antonin Artaud zelf die zei: “Nous sommes des chiens.” Net zoals hij in ‘Pour en finir avec le jugement de Dieu’ zegt dat god kaka is of god een virus is. Die onconventionele ideeën en beelden vormen de rode draad in de tekst van ‘Una tribù, ecco quello che sono | A Tribe, That Is Me’. Het is dan ook niet te verwonderen dat die heel surrealistisch aanvoelt en bij momenten niet eenvoudig is om te volgen. 

‘Una tribù, ecco quello che sono | A Tribe, That Is Me’ is een op het eerste zicht minder toegankelijke voorstelling, maar daarom niet minder boeiend. Het helpt enorm wanneer men zich vooraf even ingelezen heeft in de persoon en het werk van Antonin Artaud om de prestaties van Jan Fabre als schrijver en Irene Urciuoli als uitvoerster van deze productie naar waarde te schatten. 

< Sascha Siereveld >

Credits:

Tekst, concept, regie: Jan Fabre
Spel: Irene Urciuoli
Dramaturgie: Miet Martens
Lichtontwerp & techniek: Wout Janssens