Recensie Turandot ★★★★1/2

‘Excellent’, ‘magnifique’ en ‘C’est un bijou’. Puccini’s Turandot in een regie van de Amerikaanse regisseur Robert Wilson die ook mee instond voor de decors en het licht, wordt met lof overladen. Niet meer dan terecht want het universum van Wilson die zoals steeds tekent voor een uitgepuurde minimalistische enscenering past als gegoten bij deze opera, Puccini’s laatste die onafgewerkt bleef toen ie in 1924 stierf. Franco Alfano werkte het derde bedrijf af op basis van de aanwijzingen en notities die de componist hem naliet.

Waarom Wilsons universum zo goed past bij Turandot, is omdat deze opera inhoudelijk eigenlijk ook redelijk minimalistisch is (hoewel de tenor Carlo Bosi uit de nok komt zweven en we zowel Turandot als Calaf op een hoogte zien staan die omzoomd wordt door een witte streep ledlicht).

Turandot heeft geen zin om de slaaf te worden van een man. ‘Niemand zal me bezitten’ zingt ze dan ook. Als er buitenlandse kandidaten zijn die haar willen huwen, moeten die drie raadsels oplossen. Slagen ze daar niet in, worden ze onthoofd. Lukt het hen wel, dan zal zij met de man in kwestie huwen. Doorheen de partituur ontwaar je Oosterse accenten. Logisch dan ook dat de Amerikaanse regisseur zijn voorliefde voor Aziatische kunst en zen liet doorschemeren in zijn scenografie, belichting (rood en referenties naar de zon), witte pulserende led strips die o.a. de muzikale dynamiek mee ondersteunen en kostuums (Chinese krijgers).

Bouwt ie net als de componist in het eerste bedrijf zijn operaversie op (met de finale van dat eerste bedrijf als eerste hoogtepunt), dan is het vooral smullen van wat we visueel en muzikaal te horen krijgen in de twee volgende. Het ultieme hoogtepunt is uiteraard de wereldberoemde aria ‘Nessun Dorma’ in het begin van dat derde bedrijf. Hier is het de Amerikaanse tenor Brian Jagde die het als Calaf zingt. Ook in dat deel gaan de handen stevig op elkaar voor de zeer breekbare, intimistische manier waarop de Albanese sopraan Ermonela Jaho als Liù het lot van haar personage bezingt. Ze offert zich op voor Calaf en blijft loyaal aan hem wanneer zij danig onder druk gezet wordt door Turandot om de naam van Calaf te zeggen.

Die is er namelijk in geslaagd om de drie raadsels juist te beantwoorden. Maar omdat hij Turandot ook een kans wil geven om niet te hoeven trouwen met hem, stelt ie één vraag in de plaats: wat zijn naam is.

Het lastigst hebben we in deze Turandot met de manier waarop Wilson de karakters Ping, Pang en Pong neerzet. Ze springen ongecontroleerd, zwaaien met een hand naar het publiek of draaien rond hun as (dat laatste zien we de krijgers nadien ook doen). Wat naïef, kinderlijk poppenkast lijkt het wel. Wanneer het trio exact hetzelfde begint te lippen als wat hun leider zegt, weten we later dat de regisseur de kijker wil meegeven dat deze drie niets meer dan marionetten zijn. In deze voorstelling zien we trouwens ook een pop in de vorm van een vogel van links naar rechts vliegen. Het poppenkast is dus nooit ver weg (ook te zien in de statische manier van spelen) waardoor het er te dik op ligt dat het allemaal maar toneel is, fictie, en de voorstelling zo niet helemaal onder onze huid kruipt.

Wij zagen de negentiende uitvoering van Turandot in deze visueel verbluffende regie en de 97ste keer dat deze Puccini opera werd opgevoerd in de Opéra national de Paris. Dat hij nog vaak mag opgevoerd worden, dit pareltje.

< Bert Hertogs >